Okresowa emerytura kapitałowa to świadczenie wypłacane ze środków gromadzonych w tzw. II filarze czyli na rachunku w Otwartym Funduszu Emerytalnym (OFE).
Okresowa emerytura kapitałowa przysługuje do ukończenia 65 roku życia osobie ubezpieczonej (kobiecie), urodzonej po 31 grudnia 1948 r., która:
- ma ustalone prawo do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (I filar)
- jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego,
- ukończyła 60 lat,
- zgromadziła w OFE kwotę równą lub wyższą od dwudziestokrotności kwoty dodatku pielęgnacyjnego (186,71x20 ≥ 3734,20)
Jak przejść na emeryturę okresową?
Kwota ustalana jest na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc przyznania emerytury. Wysokość dodatku pielęgnacyjnego ogłasza Prezes ZUS. Od 1 marca 2011 roku dodatek pielęgnacyjny wynosi 186,71 zł. Wartość dodatku pielęgnacyjnego jest zmienna.
A zatem by nabyć prawo do okresowej emerytury kapitałowej na rachunku Członka Funduszu powinno znajdować się obecnie nie mniej niż 3 734,20 zł.
UWAGA:
W przypadku braku wystarczających środków na rachunku w OFE (mniej niż 20 krotność dodatku pielęgnacyjnego) – ZUS odmawia ustalenia prawa do okresowej emerytury kapitałowej i powiadamia o tym OFE. OFE zwraca wszystkie środki do ZUS! Środki te zwiększą emeryturę z FUS.
Jak przejść na emeryturę okresową?
W celu uzyskania prawa do okresowej emerytury kapitałowej należy złożyć „Wniosek o przyznanie emerytury” w oddziale ZUS właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o emeryturę.
Wniosek o emeryturę może być złożony za pośrednictwem pełnomocnika, urzędu pocztowego, a w przypadku osób zamieszkałych za granicą za pośrednictwem urzędu konsularnego. Wnioski dostępne są na stronie internetowej www.zus.pl. lub w biurach terenowych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Złożenie wniosku o okresową emeryturę kapitałową oznacza jednocześnie złożenie wniosku o ustalenie prawa do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (I filar).
Wszczęcie postępowania z Urzędu o okresową emeryturę kapitałową
Jeżeli ZUS wszczyna postępowanie z urzędu o przyznanie emerytury (zamiast renty z tytułu niezdolności do pracy) osobie, która osiągnęła wiek uprawniający do tej emerytury, a nie ukończyła 65 lat oraz podlegała ubezpieczeniu społecznemu albo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, oznacza to równocześnie wszczęcie postępowania o okresową emeryturę kapitałową.
Przyznanie emerytury okresowej – krok po kroku:
- Członek OFE składa „Wniosek o przyznanie emerytury” w oddziale ZUS właściwym ze względu na swoje miejsce zamieszkania.
- ZUS zawiadamia OFE o złożeniu przez członka tego OFE wniosku o ustalenie prawa do okresowej emerytury kapitałowej.
- OFE informuje ZUS o kwocie środków zgromadzonych na rachunku członka OFE na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego zostanie przyznana emerytura – tę samą informację OFE przekazuje członkowi.
- ZUS na podstawie informacji z OFE ustala prawo do okresowej emerytury kapitałowej i jej wysokości i informuje o tym OFE w celu uruchomienia wypłaty środków.
- OFE dokonuje comiesięcznej wpłaty środków na rachunek bankowy ZUS.
- ZUS wypłaca członkowi OFE emeryturę z I i II filara przelewem lub pocztą.
Od czego zależy wysokość emerytury okresowej
Wysokość emerytury zależy od wysokości zgromadzonego kapitału. O wysokości kapitału zgromadzonego w OFE decyduje kilka czynników.
Do najważniejszych należą:
- wysokość miesięcznych zarobków osoby ubezpieczonej,
- okres oszczędzania w funduszu emerytalnym oraz
- polityka inwestycyjna funduszu.
Na indywidualne konto emerytalne w ZUS trafia 12,22% miesięcznego wynagrodzenia. Do dnia 30 kwietnia 2011r. do OFE przekazywano 7,3% miesięcznego wynagrodzenia. .Od dnia 1 maja 2011r. do OFE trafia 2,3% wynagrodzenia. Pozostałe 5% jest ewidencjonowane na specjalnych subkontach w ZUS.
W kolejnych lakach składka do OFE będzie przekazywana przez ZUS w następującej wysokości:
- 2,8% podstawy wymiaru składki od dnia 1 stycznia 2013r. do dnia 31 grudnia 2013r.
- 3,1% podstawy wymiaru składki od dnia 1 stycznia 2014r. do dnia 31 grudnia 2014r.
- 3,3% podstawy wymiaru składki od dnia 1 stycznia 2015r. do dnia 31 grudnia 2016r.
- 3,5% podstawy wymiaru składki od dnia 1 stycznia 2017r.
Okres członkostwa w funduszu zależy od wieku osoby przystępującej do funduszu. Im młodsza osoba, tym dłużej będzie oszczędzała i ma możliwość zgromadzenia większego kapitału. Podobnie im więcej Członek Funduszu zarabia tym więcej środków przekazywanych jest do OFE.
Przy ustalaniu wysokości okresowej emerytury kapitałowej obowiązuje zasada
"ILE UZBIERASZ TYLE OTRZYMASZ"
Emerytura pochodząca z OFE będzie tym wyższa im wyższe będą zarobki osoby ubezpieczonej i odpowiednio długi okres członkostwa w funduszu emerytalnym, pozwalający na odłożenie większej liczby składek.
Wysokość okresowej emerytury kapitałowej ustala Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie informacji podanej przez otwarty fundusz emerytalny o wysokości kwoty środków zgromadzonych na rachunku członka tego funduszu.
Wysokość okresowej emerytury kapitałowej wylicza się poprzez podzielenie kwoty środków zgromadzonych na rachunku członka otwartego funduszu emerytalnego przez średnie dalsze trwanie życia dla osoby w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę ubezpieczonego.
Średnie dalsze trwanie życia ustala się wspólnie dla mężczyzn i kobiet oraz wyraża się w miesiącach. Prezes GUS ogłasza w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym Rzeczpospolitej Polskiej „Monitor Polski” corocznie w terminie do dnia 31 marca tablice trwania życia. Tablice są podstawą przyznawania emerytur na wnioski zgłoszone od dnia 1 kwietnia do dnia 31 marca następnego roku kalendarzowego.
Zmiana wysokości okresowej emerytury kapitałowej
Zmiana wysokości okresowej emerytury kapitałowej następuje w wyniku:
- corocznej waloryzacji
- ponownego ustalenia wysokości emerytury - w przypadku, gdy po dniu, od którego została przyznana emerytura, emeryt podlegał ubezpieczeniom emerytalnym lub rentownym, czyli pracował.
Ponowne ustalenie wysokości emerytury następuje na wniosek zgłoszony nie wcześniej niż po upływie roku kalendarzowego lub po ustaniu ubezpieczeń emerytalnego i rentowego.
Kto wypłaca emeryturę okresową?
Wypłaty okresowej emerytury kapitałowej dokonuje jednostka Zakładu Ubezpieczeń Społecznych właściwa dla wypłaty emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (I filar). Emerytura okresowa jest wypłacana wraz z emeryturą lub rentą. Wypłata ta dokonywana jest jednak nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszony został wniosek o emeryturę lub wydano decyzję z urzędu.
Jeżeli osoba uprawniona do wypłaty emerytury kapitałowej i emerytury z FUS pobiera rentę z innego organu emerytalnego lub rentowego, to emeryturę kapitałową również wypłaca ZUS (jednostka, która ustaliła prawo do emerytury z FUS) w dniu ustalonym jako termin płatności.
Kiedy wygasa prawo do okresowej emerytury kapitałowej?
Prawo do okresowej emerytury kapitałowej wygasa z dniem poprzedzającym dzień ukończenia 65 lat. Po ukończeniu 65 roku życia emeryt otrzyma emeryturę dożywotnią.
Prawo do okresowej emerytury kapitałowej wygasa także w przypadku wyczerpania środków zgromadzonych na rachunku w OFE, a także w przypadku śmierci członka OFE.
Członkostwo w OFE w czasie emerytury okresowej
Członek OFE pobierający emeryturę okresową podlega tym samym obowiązkom i korzysta z takich samych praw jak dotychczas. Może zmieniać OFE, jego środki będą inwestowane oraz będą wypłacone małżonkowi i uposażonym/spadkobiercom, jeśli umrze w okresie pobierania emerytury okresowej.
W przypadku zmiany Funduszu, OFE na czas toczącego się postępowania o przyznanie emerytury okresowej zawiesza obsługę otrzymanego zawiadomienia o zmianie OFE.
Członek OFE otrzyma informację z Funduszu o pieniężnej wartości środków zgromadzonych na jego rachunku, które stanowią podstawę obliczenia kwoty emerytury oraz informację o pieniężnej wartości środków zgromadzonych na rachunku członka po dokonaniu ostatniej wypłaty emerytury okresowej (osiągnięcie 65 lat).
Po ukończeniu 65 roku życia Członek OFE nabywa prawo do dożywotniej emerytury kapitałowej. Pierwsze emerytury dożywotnie zostaną wypłacone w roku 2014.
Podstawy prawne
Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 228 poz. 1507)
Ustawa z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (t.j. Dz.U. z 2010r. Nr 34, poz. 189 ze zm.)
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2009 r. w sprawie terminu i sposobu dokonywania przez ZUS i otwarte fundusze emerytalne czynności dotyczących okresowych emerytur kapitałowych (Dz. U. Nr 6 poz. 34)
Składki przekazane do ZUS na wypłatę emerytury
Jeżeli Członek Funduszu pobiera okresową emeryturę kapitałową to kwota środków na jego rachunku w OFE jest co miesiąc pomniejszana o kwotę emerytury (OFE przekazuje środki do ZUS). Można to sprawdzić logując się na konto on line poprzez podanie numeru Umowy i czterocyfrowego numeru PIN. Znajduje się tam informacja o wysokości przekazanej składki do ZUS, dacie jej przekazania oraz sumie przekazanych składek na wypłatę emerytury okresowej.