Fundusze emerytalne mają charakter otwarty, co znaczy, że każdy uprawniony może dowolnie wybrać fundusz, a fundusz nie może odmówić mu członkostwa. Istnieje również obowiązek przynależności do funduszu dla każdej osoby objętej ubezpieczeniem społecznym urodzonej po 31 grudnia 1968 r. Osoba taka ma 7 dni, od rozpoczęcia pracy, na zawarcie umowy z którymś z funduszy emerytalnych. Jeśli nie podejmie takiej decyzji w terminie, ZUS wezwie ją najpierw do zawarcia umowy, a później przydzieli do losowo wybranego funduszu.
Członek funduszu może zdecydować o zmianie funduszu. Decyzja o zmianie funduszu oznacza przeniesienie do nowego funduszu zgromadzonych środków w drodze tzw. wypłaty transferowej.
Nowy system emerytalny funkcjonuje od 1999 roku i przyjął generalną zasadę: ile wpłaciłeś, tyle otrzymasz.
System ten, zwany systemem zdefiniowanej składki odporny jest na presję poszczególnych grup pracowników Wysokość przyszłej emerytury uzależniona będzie wyłącznie od wysokości sumy opłaconych składek, sytuacji na rynku pracy (w przypadku uczestnictwa w I filarze) lub efektywności inwestowania środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych (w II filarze). Wymaga też od każdego ubezpieczonego dbania o to, aby składka emerytalna była opłacana przez pracodawcę w pełnej wysokości.
Korzyści z systemu emerytalnego
- System odporny jest na starzenie się społeczeństwa
- Zasada zdefiniowanej składki. Wysokość emerytury zależy od wysokości składek oraz efektywności inwestycji,
- Skuteczność inwestycji i rentowność środków gromadzonych przez OFE jest wyższa niż rentowność ZUS,
- Środki gromadzone na koncie w OFE w całości podlegają dziedziczeniu.
Konstrukcja systemu emerytalnego
W nowym systemie nasza emerytura może pochodzić z trzech źródeł:
- I Filar – zreformowany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), do którego jest przekazywana składka emerytalna, zapisywana jednak na indywidualnym koncie ubezpieczonego. Składka ta jest waloryzowana w stosunku do inflacji i wzrostu funduszu płac. I filar - ZUS nadal opiera się na realizowaniu tzw, umowy pokoleniowej,
- II Filar – Otwarte Fundusze Emerytalne (OFE), tworzone i zarządzane przez Powszechne Towarzystwa Emerytalne (PTE), których podstawową funkcją jest pomnażanie wpływających do OFE składek. Od 1 maja 2011r. II Filar to także subkonta prowadzone przez ZUS, na których ewidencjonuje się informacje o zwaloryzowanej wysokości wpłaconych składek,
- III Filar – dodatkowy, całkowicie dobrowolny system oszczędzania umożliwiający podniesienie wysokości podstawowej emerytury otrzymywanej w przyszłości z I lub z I i II filaru.
Pierwszy filar ma charakter obowiązkowy, drugi jest obowiązkowy dla osób urodzonych po 31 grudnia 1968 roku. Konta ubezpieczonych w ZUS i w otwartych funduszach emerytalnych dają ubezpieczonym możliwość kontrolowania aktualnej wysokości zgromadzonego przez nich kapitału.
Kogo obejmuje ubezpieczenie w OFE
- Obowiązkowo – wszyscy podlegający obowiązkowi ubezpieczenia emerytalnego w ZUS urodzeni po 31 grudnia 1968 roku. Jeżeli osoby te nie podejmą samodzielnej decyzji o wyborze funduszu emerytalnego członkostwo uzyskają w trybie losowania przeprowadzanego przez ZUS,
- Dobrowolnie – osoby podlegające obowiązkowi ubezpieczenia emerytalnego w ZUS urodzone w latach 1949-1968 (jeżeli spełniają łącznie następujące warunki: nie ukończyły 50 lat, wybrały OFE w ciągu 6 miesięcy od podjęcia zatrudnienia).
Osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 roku będą otrzymywać emeryturę na dotychczasowych zasadach systemu umowy pokoleniowej - ich reforma nie obejmuje.
Podział składki odprowadzanej do ZUS
Składka emerytalna wynosi 19,52% podstawy wymiaru składki. Jej podział kształtuje się następująco:
- 12,22 % zostaje zapisane na indywidualnym koncie w ZUS,
- do dnia 30-04-2011r. 7,3 % składki trafiało do OFE,
- od dnia 01-05-2011r. do dnia 31 grudnia 2012 r. 2,3% trafi do OFE, a 5% zostanie zaewidencjonowane na subkoncie w ZUS.
W kolejnych latach składka do OFE będzie przekazywana przez ZUS w następującej wysokości:
- 2,8% podstawy wymiaru składki od dnia 1 stycznia 2013r. do dnia 31 grudnia 2013r.
- 3,1% podstawy wymiaru składki od dnia 1 stycznia 2014r. do dnia 31 grudnia 2014r.
- 3,3% podstawy wymiaru składki od dnia 1 stycznia 2015r. do dnia 31 grudnia 2016r.
- 3,5% podstawy wymiaru składki od dnia 1 stycznia 2017r.
Składka na ubezpieczenie emerytalne i rentowe jest pobierana przez ZUS do momentu przekroczenia wysokości trzydziestokrotności prognozowanego średniego wynagrodzenia na dany rok.
System zabezpieczeń
Zabezpieczeniem składek zgromadzonych w funduszach jest wprowadzenie nadzoru państwa nad funkcjonowaniem rynku funduszy emerytalnych. Specjalnie powołany organ administracji rządowej - Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) kontroluje wszelkie dziedziny aktywności powszechnych towarzystw emerytalnych i otwartych funduszy emerytalnych.
Pieniądze zgromadzone w ramach OFE są w pełni oddzielone od pieniędzy PTE
Depozytariusz – PTE nie ma dostępu do pieniędzy członków OFE, gdyż wszystkie środki są przechowywane przez wybrane duże banki zwane depozytariuszami,
Ograniczenia inwestycyjne – politykę inwestycyjną OFE ograniczają limity inwestycyjne, ściśle określające rodzaj i ilość instrumentów finansowych, w które fundusze mogą lokować swoje aktywa. Mogą one być lokowane tylko w najbezpieczniejsze papiery wartościowe,
- obligacje, bony i inne papiery wartościowe emitowane przez Skarb Państwa lub Narodowy Bank Polski oraz pożyczki i kredyty udzielane tym podmiotom,
- obligacje i inne papiery wartościowe gwarantowane przez Skarb Państwa lub Narodowy Bank Polski, a także depozyty, kredyty i pożyczki przez nie gwarantowane,
- depozyty bankowe i bankowe papiery wartościowe, akcje spółek notowanych na giełdzie,
- akcje narodowych funduszy inwestycyjnych,
- obligacje i inne dłużne papiery wartościowe emitowane przez jednostki samorządu terytorialnego i zabezpieczone całkowicie obligacje innych podmiotów,
- jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych.
Ponadto, inwestowanie w poszczególne kategorie lokat podlega dodatkowym ograniczeniom ilościowym.
Minimalna stopa zwrotu – minimalny zysk, który musi osiągnąć fundusz emerytalny,
Rachunek rezerwowy – specjalnie utworzony rachunek, z którego w przypadku gdy zyski z inwestycji będą niższe od minimalnej stopy zwrotu fundusz będzie dokonywać dopłat do oszczędności członków,
Gwarancja PTE – Jeżeli środki zgromadzone na rachunku rezerwowym nie wystarczą na dokonanie dopłat, wówczas PTE będzie zobowiązane do pokrycia niedoboru z własnych środków,
Fundusz Gwarancyjny – Środki na ten fundusz przekazują wszystkie działające PTE. Pieniądze w nim zgromadzone zostaną wykorzystane, w przypadku gdy PTE nie będzie w stanie wywiązać się z zobowiązań wobec członków swojego OFE,
Gwarancja Skarbu Państwa – Ostateczny gwarant wypłacalności otwartych funduszy emerytalnych.
801 102 102 
