PZU

Program ochrony drewnianych kościołów

PZU S.A. ratuje zabytki

Cel akcji:
Akcja ma powstrzymać narastającą falę pożarów i kradzieży w zabytkowych drewnianych kościołach. Tym samym uratować te bezcenne dla polskiej kultury obiekty przed zagładą.
W ramach programu w kościołach na terenie całego kraju instalowane są zabezpieczenia przeciwpożarowe i antywłamaniowe.

W ostatnim dziesięcioleciu XX w. spłonęło w Polsce ponad 50 zabytkowych świątyń (m.in. kościoły w Tarnowie (XVI w.), Witkowie (XVII w.), Rożnowicach (XVIII w.). Tylko w 2004 roku zanotowano w Polsce 137 pożarów w obiektach kultu religijnego.

Jak wynika z danych zebranych przez Ośrodek Ochrony Zbiorów Publicznych od kilku lat liczba kradzieży w obiektach sakralnych nie spada poniżej 1000 rocznie. Co roku od pięciu do dziesięciu zabytkowych obiektów sakralnych ginie z powodu pożarów, których przyczyną w około 60 proc. przypadków są podpalenia.
Często są one sposobem na zatarcie śladów kradzieży. Najważniejszą przyczyną wysokiej liczby kradzieży jest brak odpowiednich zabezpieczeń przeciwpożarowych i antywłamaniowych w większości drewnianych kościołów.
Polskie zabytkowe drewniane kościoły są ważnym elementem kulturowego dziedzictwa Europy. Na terenie naszego kraju znajduje się 1729 obiektów tego rodzaju. Sześć z nich: świątynie w Sękowie, Binarowie, Haczowie, Bliznie, Dębnie i Lipnicy wpisano na listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO.

Na czym akcja polegała:
Akcja instalowania systemów przeciwpożarowych i antywłamaniowych w zabytkowych kościołach rozpoczęła się w maju 2005 roku.
W czasie pierwszych sześciu miesięcy udało się zabezpieczyć aż piętnaście obiektów sztuki sakralnej m.in.: piętnastowieczne kościoły w Trzcinicy i Kosieczynie, a także pochodzące z szesnastego wieku zabytki z Godzięcinia, Binarowej.
Kolejność zabezpieczania świątyń ustalono z regionalnymi konserwatorami zabytków. W pierwszym rzędzie ratowano te najbardziej zagrożone.

Systemy są dobierane indywidualnie do każdego obiektu. Czujniki antywłamaniowe umieszcza się przy drzwiach, oknach i innych miejscach, przez które złodzieje mogliby dostać się do środka. Reagują one na ruch i dźwięk np. tłuczonego szkła.
Zamontowywane są dwa rodzaje czujników przeciwpożarowych: optyczne i jonizacyjne, które reagują na substancje chemiczne wydzielające się już w początkowej fazie pożaru.
W chwili wykrycia zagrożenia uruchamiany jest alarm lokalny: syrena i sygnał świetlny umieszczony na obiekcie. Jednocześnie informacja o zagrożeniu przekazywana jest do straży pożarnej, na policję i plebanię. Ponieważ w drewnianych kościołach panują bardzo trudne warunki klimatyczne zastosowano urządzenia, które mogą pracować w temperaturach ujemnych i przy dużych wahaniach wilgotności. Montowane czujniki przestrzenne są odporne na fałszywe alarmy. Nie reagują np. na drobne zwierzęta, takie jak gryzonie i nietoperze.
Wykonawcy systemów przeciwpożarowych i antywłamaniowych zwracali wyjątkowo dużą uwagę na estetykę zabezpieczeń tak, by prowadzone instalacje nie naruszały harmonii zabytkowych wnętrz.

Efekty i podsumowanie:
Piętnaście zabezpieczonych zabytków to dopiero początek akcji „PZU dla kultury i sztuki”. Program ochrony drewnianych polskich świątyń to inicjatywa o charakterze długofalowym. Jako wieloletni mecenas kultury narodowej PZU S.A. pragnie w ten sposób przyczyniać się do zachowania bogactwa kulturowego dziedzictwa Europy. W następnych latach będą ratowane kolejne zabytki. Spółka już przekazała na ten cel 800 tys. złotych.
W ramach programu wydany został poradnik dla administratorów parafii dotyczący prawidłowego zabezpieczenia zabytkowych drewnianych kościołów.
Aby przybliżyć zabytkowe obiekty sakralne społeczeństwu oraz pokazać ich ogromną wartość historyczną i kulturową stworzony został internetowy przewodnik po drewnianych kościołach w portalu Onet.pl pod adresem: http://pascal.onet.pl/drewnianekoscioly

Drewniane kościoły objęte ochroną przeciwpożarową i antywłamaniową w 2005roku:

• Kościół p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa, Godzięcin (woj. dolnośląskie), XVI w.;

• Kościół p.w. św. Mikołaja, Gąsawa (woj. kujawsko-pomorskie), XVII w.;

• Kościół p.w. św. Szymona i Tadeusza Judy, Kosieczyn (woj. lubuskie), XV w.;

• Kościół p.w. św. Rocha, Postękalice (woj. łódzkie), XVIIIw.;

• Kościół p.w. św. Michała Archanioła, Binarowa (woj. małopolskie), XVI w., wpisany na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO;

• Kościół p.w. św. Michała Archanioła, Szalowa (woj. małopolskie), XVIII w.;

• Kościół pomocniczy (cmentarny) p.w. św. Szymona i Judy, Białka tatrzańska (woj. małopolskie); XVIIIw;

• Kościół parafialny p.w. św. Wawrzyńca, Glinianka (woj. mazowieckie),XVIII w.;
  

• Kościół p.w. św. Anny, Święcany (woj. podkarpackie), XVI w.;

• Kościół p.w. św. Doroty, Trzcinica (woj. podkarpackie), XV w.;

• Kościół p.w. św. Anny, Kalinówka Kościelna (woj. podlaskie), XVIII w.;

• Kościół p.w. Matki Boskiej Częstochowskiej, Kieżmark (woj. pomorskie),XVIII w.;
  

• Kościół p.w. św. Stanisława, Chotelek Zielony (woj. świętokrzyskie), XVI w.;

• Kościół Odpustowy „Na Półku” p.w. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, Bralin, (woj. wielkopolskie), XVIII w.;

• Kościół p.w. św. Mikołaja, Tarnowo Pałuckie (woj. wielkopolskie), XVIII w.

PZU dla kultury i sztuki - Ochrona Zbiorów Narodowych z PZU S.A.

Program modernizacji istniejących systemów zabezpieczeń oraz montażu systemu indywidualnej ochrony najcenniejszych dzieł sztuki w polskich muzeach.
W pierwszej edycji programu, który rusza w 2006 roku ochroną zostaną objęte Muzea Narodowe w Warszawie, Krakowie i Poznaniu.
Jest to kontynuacja i rozszerzenie realizowanego przez PZU S.A. we współpracy
z Ośrodkiem Ochrony Zbiorów Publicznych oraz Konferencją Episkopatu Polski programu „PZU dla kultury i sztuki”.

Kościół w Binarowej

Kościół w Gliniance

Kościół w Kieżmarku